Đi bộ dưỡng sinh là gì?
Đi bộ dưỡng sinh là đi với nhịp đều, vừa sức, mục tiêu là duy trì vận động chứ không phải thành tích. Bạn không cần chạy nhanh, không cần đua quãng đường với ai. Cái cần theo dõi là số ngày đi đều trong tuần và tổng thời gian vận động.
Điều này khác với luyện tập để thi đấu: nhịp thở ổn định, vẫn nói chuyện được trong lúc đi, và dừng lại khi thấy mệt bất thường.
Nên đi bao lâu mỗi tuần?
Hướng dẫn cho người từ 65 tuổi của NHS nêu ba điểm: vận động mỗi ngày, kể cả vận động nhẹ; hướng tới 150 phút hoạt động cường độ vừa mỗi tuần; và thêm bài tập sức mạnh, thăng bằng, dẻo dai ít nhất hai ngày mỗi tuần. Cường độ vừa được mô tả là nhịp tim tăng, thở nhanh hơn, người ấm lên nhưng vẫn nói chuyện được.
WHO cũng xếp người lớn tuổi vào nhóm hưởng lợi rõ rệt từ vận động đều: giảm nguy cơ té ngã, cải thiện sức khoẻ tinh thần, giấc ngủ và trí nhớ.
150 phút một tuần nghe nhiều, nhưng chia ra chỉ là 20–30 phút mỗi ngày. Nếu đã lâu không vận động, hãy bắt đầu ít hơn mức đó và tăng dần. NHS khuyến nghị trao đổi với bác sĩ trước khi bắt đầu nếu bạn lâu nay không tập hoặc có bệnh mạn tính.
Chuẩn bị trước buổi đi
- Giày: chọn đôi ôm chân, đế bám, không trượt gót. Giày quá rộng dễ làm đau ngón.
- Cung đường: ưu tiên vỉa hè bằng phẳng, công viên hoặc sân có bóng mát. Tránh đoạn phải băng qua đường lớn vào giờ cao điểm.
- Thời tiết: tránh nắng gắt buổi trưa; nếu trời mưa hoặc nền trơn, đi trong nhà hoặc lùi giờ.
- Nước và điện thoại: mang theo nước; điện thoại đủ pin nếu bạn muốn ghi buổi đi.
- Đi cùng người: có người đi cùng giúp bạn an tâm hơn và dễ duy trì thói quen.
Đo tiến bộ mà không cần pace
Với đi bộ dưỡng sinh, ba chỉ số đủ để biết mình có tiến bộ hay không:
- Số ngày đi trong tuần. Đây là chỉ số quan trọng nhất. Đi 20 phút năm ngày tốt hơn đi 90 phút một ngày rồi nghỉ cả tuần.
- Tổng thời gian vận động. Cộng dồn trong tuần để hướng tới mốc 150 phút.
- Quãng đường và số bước. Dùng để so sánh cùng một cung đường qua các tuần, không phải để so với người khác.
Trong Gezond, buổi đi bộ được ghi cùng quãng đường, thời gian vận động và số bước. Nếu bạn khai tuổi từ 60 trở lên, ứng dụng tự đổi nhãn Pace thành Nhịp độ và ưu tiên hiển thị tốc độ, dễ đọc hơn với người không quen thuật ngữ thể thao. Xem hướng dẫn riêng tại cách đọc Nhịp độ và tốc độ cho người trên 60.
Lịch sử buổi tập trong 30 ngày gần nhất xem được ở bản miễn phí; lịch sử đầy đủ nằm trong gói Pro.
Bốn tuần đầu, đi như thế nào?
Bảng dưới đây là ví dụ để dễ hình dung, không phải phác đồ áp cho mọi người. Người có bệnh nền nên theo hướng dẫn riêng của bác sĩ.
| Tuần | Thời lượng mỗi buổi | Số buổi | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| 1 | 10–15 phút | 3–4 | Đi chậm, đường bằng, chú ý tư thế |
| 2 | 15–20 phút | 4–5 | Giữ nhịp đều, vẫn nói chuyện được |
| 3 | 20–25 phút | 5 | Thêm đoạn dốc nhẹ nếu thấy ổn |
| 4 | 25–30 phút | Hầu hết các ngày | Cộng dồn hướng tới 150 phút/tuần |
Đi đều quan trọng hơn đi xa
Ngồi lâu một chỗ cũng là vấn đề riêng, không chỉ thiếu vận động. NHS khuyến nghị chia nhỏ thời gian ngồi bằng những lần đứng lên đi lại. Vì vậy, ngoài buổi đi bộ chính, cứ mỗi giờ ngồi nên đứng dậy vài phút.
Nếu hôm nào trời mưa hoặc bạn mệt, một vòng đi bộ trong nhà vẫn tốt hơn không đi. Điều cần giữ là nhịp đều, không phải cường độ cao.
Khi nào nên dừng và đi khám?
Dừng lại và tìm hỗ trợ y tế nếu bạn thấy đau hoặc tức ngực, khó thở bất thường, chóng mặt, ngất, đau khớp tăng dần hoặc tim đập không đều. Đây không phải danh sách đầy đủ, và ứng dụng không thay thế bác sĩ.
Đau mỏi cơ nhẹ sau buổi đi là bình thường. Đau nhói ở khớp, sưng hoặc đau kéo dài qua nhiều ngày thì nên đi khám thay vì cố đi tiếp.
Câu hỏi thường gặp
Mỗi ngày nên đi bao nhiêu bước?
Không có một con số đúng cho mọi người. Với người mới bắt đầu, hãy nhìn vào số ngày đi đều trong tuần trước, rồi mới tăng quãng đường. Con số bước chân chỉ có ý nghĩa khi so với chính bạn của tuần trước.
Đi bộ có cần đo pace không?
Không. Pace phù hợp với chạy bộ. Với đi bộ dưỡng sinh, thời gian vận động và độ đều đặn phản ánh tiến bộ tốt hơn.
Đi trong nhà có được tính không?
Được. Đi trong nhà vẫn là vận động. Đi ra ngoài có thêm lợi ích về tâm trạng và ánh sáng ban ngày, nhưng ngày mưa hoặc nắng gắt thì đi trong nhà là lựa chọn hợp lý.
Nếu bạn mới bắt đầu và muốn xem hướng dẫn từng bước, đọc đi bộ cho người mới bắt đầu. Bạn cũng có thể tính thời gian đi bộ để đạt mốc 150 phút/tuần hoặc kiểm tra vùng nhịp tim nhẹ Zone 2 theo tuổi. Cần biết cách ghi và lưu buổi tập, xem hướng dẫn ghi buổi tập bằng GPS, cách tự động tạm dừng và cắt phần thời gian nghỉ thừa hoặc ước lượng năng lượng qua công cụ tính calo đi bộ và đạp xe.